Heeft u een programma gemist? Hieronder luistert u gemakkelijk terug!

Column Giel van Strien - Kind van de rekening

Beluister hier de column

De Nederlandse staatsschuld is tijdens de pandemie met 42 miljard gestegen en bedraagt nu 450 miljard euro. Dat is 26.000 per inwoner, baby’s en hoogbejaarden meegerekend.

De regering heeft nu geen keuze. De enige manier om een gigantische economische crisis af te wenden, is alle weggevallen bedrijvigheid financieel te compenseren. De vraag is wel hoelang je dit op verantwoorde wijze kunt volhouden? Al zijn er steeds meer mensen, waaronder ook economen, die beweren dat die grote staatsschuld helemaal niet zo’n probleem is. Zolang de rente maar laag is, of zelfs negatief, kan die schuld ons niet deren. De Europese Bank koopt de schulden van de eurolanden op en klaar is Kees. Met de gratis-geld-economie hoeven we niet langer meer voor recessies bang te zijn omdat de overheid altijd bulkt van het geld, zodat ze de economie vlot kan trekken met investeringen als deze hapert.

Mij doet deze optimistische filosofie toch vooral denken aan het eind van de jaren ’90 toen de Internetbubbel ook het financiële paradijs verkondigde. Economische recessies waren voorgoed voorbij, toenmalig premier Wim Kok en minister van financiën, Gerrit Zalm, deden de wave tijdens een begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer. Laten we zeggen dat het net iets anders is verlopen.

Eigenlijk kan de rente nooit meer omhoog omdat dan direct alle eurolanden failliet dreigen te gaan of zich in een grote economische crisis storten. Net als de euro zelf. Want de Nederlands staatsschuld is nog klein vergeleken bij die van de andere eurolanden, waar we ons lot aan verbonden hebben. Geen enkel land voldeed al voor de coronacrisis aan de afgesproken norm dat de schuld niet hoger mag zijn dan 60% van het Bruto National Product. Op Nederland na.

De keerzijde van de lage of zelfs negatieve rente doet zich echter nu al voelen. Door het Zuid-Europese beleid van de Europese Centrale Bank zijn de Nederlandse pensioenen door een lage rekenrente in de problemen gekomen. Het nieuwe pensioenstelsel is een poging om dit los te laten, maar de onzekerheid over het te verkrijgen pensioen is enorm toegenomen, terwijl de spaardrift nauwelijks is afgenomen. Zonder dit beleid had dit probleem minder groot geweest.

Doordat banken geen rente meer betalen, is de aandelenmarkt overspoeld met gratis geld. Ondanks de coronacrisis bereikt de beurs recordhoogten. Maar het verschil tussen deze speculatieve verwachtingen en de reële economie worden steeds groter en de geschiedenis leert dat iedere zeepbel uiteindelijk uiteen spat.

Een ander probleem is de volledig verstoorde huizenmarkt. Beleggen in vastgoed is een uitstekend alternatief voor de aandelenmarkt, met een solide onderpand. Door de lage hypotheekrente worden de prijzen nog verder opgestuwd. Het gevolg is dat de primaire woonfunctie onder druk staat en vooral starters in de problemen komen.

Bij alle gevolgen is de jongste generatie het kind van de rekening. Een grote vertrouwenscrisis – en als gevolg daarvan een economische ramp – moet worden afgewend. Al mijn hoop is gevestigd op onze calvinistische volksaard. Het wordt daarbij een enorme uitdaging voor het nieuwe kabinet om Nederland uit het gratis-geld-paradijs te manoeuvreren, zonder daarbij zelf een economische crisis te veroorzaken.

Column Han van der Horst - "Volksraadpleging" in Papendrecht!

Beluister hier de column

Verleden week had ik het over de gemeente Papendrecht. Weet U dat nog, dames en heren? Het College van Burgemeester en Wethouders wil daar sterk bezuinigen op de bibliotheek en het welzijn om zo te voorkomen dat het over vijf jaar 8 miljoen in het rood staat. Ik vond dat niet zo’n goed idee omdat welzijn en cultuur juist zoveel houvast bieden in de moeilijke tijden die ons waarschijnlijk te wachten staan. En ik blijk niet de enige. Ondanks de kou zijn de gemoederen in Papendrecht verhit. Uit de gemeenteraad kwamen heel kritische geluiden.

Toen maakte het college het nog erger: het verklaarde dat de gemeente zich in magere jaren terug moet trekken op de kerntaken. Wat dat dan waren, werd er niet bijverteld. Maar je kunt je voorstellen dat dit de straatverlichting is, het plaveisel en het opjagen van hangjongeren. Ze zijn in Papendrecht nog lang niet uitgepraat en ik ben het ook niet. Want uit die gemeente blijven dingen komen waar we in heel ons uitzendgebied mee te maken krijgen als nog meer gemeentebesturen in de stress schieten omdat ze tussen het laatste kleingeld de bodem van hun schatkist zien. Vandaar dat ik het nog een keer over Papendrecht wil hebben, die anders zo weinig opvallende slaapstad in een hoekje van de Alblasserwaard.

Ik wil het hebben over een suggestie van de oppositiepartij Onafhankelijk Papendrecht. Die stelt voor de burgers zelf per referendum uit te laten maken waar de bijl van de bezuinigingen zal vallen. Op het eerste gezicht is dat een aantrekkelijke oplossing. De meerderheid beslist. Democratisch toch?

Dat is nog maar de vraag. Bij een volksraadpleging kun je alleen maar “ja” of “nee” zeggen en verder niks. Ook niet wat de gevolgen zouden moeten zijn van dat “ja” of “nee”. Het is al weer een hele tijd geleden dat ik meedeed aan een referendum. Het ging over de grondwet van de Europese Unie. Ik stemde nee want ik vond die grondwet lang niet ver genoeg gaan. Erg democratisch was het voorstel ook niet. Ik was en ben voor een federaal Europa met een centrale regering die buitenlandse zaken, defensie en tot op zekere hoogte financiën regelt. Deze regering legt verantwoording af aan het Europees Parlement. Ik stemde tegen want ik kreeg te weinig Europa. De grondwet werd met een forse meerderheid verworpen tot verbijstering van de Nederlandse politiek. Die draaide wel om als een blad aan de boom. Voortaan was euroskepsis troef, vooral ter rechterzijde. Ik had nee gestemd en kreeg een politiek die niet meer maar minder Europa wilde. Ik bedoel: vaak kun je als doorgewinterde politius met de uitslag van een referendum doen wat je wilt en die helemaal in jouw richting uitleggen. Daarom zijn referenda vaak juist niet democratisch. In het buitenland is dat middel dan ook vaak toegepast om de macht van de grote baas te verstevigen en niet om hem aan democratische controle te onderwerpen.

De maatschappij is ingewikkeld en de meeste maatschappelijke vraagstukken zijn daarom ook ingewikkeld. Je kunt ze niet met een eenvoudig “ja” of “nee” beantwoorden. Daar moet je met zijn allen over praten. Je wisselt argumenten. Je bekijkt alternatieven. Iedereen doet een beetje water bij zijn wijn en uiteindelijk komt er iets uit waar de meeste burgers mee kunnen leven. Zo’n oplossing krijg je nooit als er een referendum plaats vindt over de vraag: “Moet de gemeente de bibliotheek subsidiëren? Ja/nee. Het is ook nog eens zo dat na een referendum de winnaars alles krijgen terwijl de verliezers met lege handen staan. Dat is lang niet altijd eerlijk of gewenst want het kan tot bittere vijandschap leiden. Daarmee wil ik zulke volksraadplegingen niet per se afwijzen maar je moet wel weten of het vraagstuk met een ja of nee behoorlijk beantwoord kan worden. Ook is het opkomstpercentage belangrijk. Ik zou voor referenda net als voor de verkiezingen tot ongeveer een jaar of zestig geleden een opkomstplicht invoeren. In België geldt die trouwens nog steeds voor alle verkiezingen.

Ik vind het jammer voor de Papendrechters maar er komt uit hun boezem de laatste maand weinig om na te volgen. Niettemin wens ik ze allemaal een gezegende nachtrust toe.

Column Giel van Strien - Koek en zopie.

Beluister hier de column

De afgelopen dagen maakte duidelijk hoezeer we er naar snakken de crisis voorgoed achter ons te laten. Er heerste een uitgelaten sfeer op het ijs. Er werd niet alleen geschaatst, maar ook veel gelachen. Er klonk muziek en mensen waren aardig voor elkaar. Men liet elkaar voorgaan bij kluunplaatsen of waarschuwden ongevraagd tegenliggers voor wakken. Er heerste een solidariteit waar de zorginstellingen bij het inenten jaloers op kunnen zijn. Want gisteren bleek dat een zorginstelling, tegen de afspraken in, ook personeel vaccineerde dat geen direct contact met bewoners had. Het gaat om de Argos Zorggroep in de regio Rotterdam. Ook thuiswerkende data-analisten en inkoopmedewerkers werden bijvoorbeeld ingeënt. Data-analisten staan in nauw contact met medewerkers van de GGD en die zorgen ervoor dat je privacygegevens voor zo’n hoog mogelijk prijs worden verkocht.

De week was wel wat traag op gang gekomen met het bestuderen van de website van de Rijksoverheid hoe je precies sneeuwballen mag gooien. Dat viel nog niet mee, er zijn certificaten die makkelijker te krijgen zijn. Er mocht maar één iemand van een ander huishouden meedoen, maar die moest dat dan wel zelf willen, want een willekeurige voorbijganger mocht niets als zodanig worden opgevat. Kinderen tot 17 jaar hoefden bij het sneeuwballen gooien geen anderhalve meter afstand te houden. Het kwam er op neer dat ik door iedereen van zeer dichtbij de volle laag kon krijgen, maar dat ik op mijn beurt afstand moest houden en voor ik gooide moest checken of die wel tot het goede huishouden behoorde. Na het gevecht hebben wij het evaluatieformulier van de Rijksoverheid ingevuld, zodat dankzij deze terugkoppeling de implementatie verder kan worden uitgerold. Want één en ander moest nog wel gestroomlijnd worden.

 

Terecht vinden steeds meer mensen dat je jongeren niet langer kan opsluiten omdat het middel erger wordt dan de kwaal. Zij betalen straks sowieso de financiële rekening om de babyboomers met overgewicht – zoals de ongekroonde koning van Gelre, Hubert Bruls, te beschermen – maar daarnaast krijgen ze te maken met serieuze onderwijsachterstanden en psychische schade. Geef gezonde jongeren weer de ruimte om onderwijs te volgen, te sporten en festivals te bezoeken.

Een gezondheidscrisis bestrijd je niet door op grote schaal het sporten te verbieden. Niet alleen schaatsers verdienen het hun sport te bedrijven. Beloon de wens om gezond te leven en open de sportscholen. Reguleer het, net als de buitensporten, maar houdt het niet langer tegen. Kom met een positieve strategie die gericht is op het stimuleren van gezondheid en wat er wel mogelijk is. Want gezonde mensen hebben meer weerstand en zijn dus beter tegen Covid-19 bestand.