Iedere woensdagavond te beluisteren

 Han is al jaren een vaste waarde in De Late Avond. Hij is auteur van verschillende boeken en vaste schrijvende columnist bij Joop.nl van BNNVARA. Zijn kritieken, beschouwingen en voorstellen zijn altijd prikkelend, tot nadenken stemmend en humoristisch. Han spaart niets of niemand, maar doet dat op een prettige respectvolle wijze. Sinds januari 2016 is hij iedere woensdagavond te gast in de show.

Reageren kan via han@delateavond.nl

Klik op de titel om de column te beluisteren.

 

Column 21-11-2018: Duurder kaartje OV

https://images1.persgroep.net/rcs/rHgI8dTCACx_i28QZ-o4H4GeFlo/diocontent/65902379/_crop/0/0/1848/1044/_fitwidth/694/?appId=21791a8992982cd8da851550a453bd7f&quality=0.9Weet U, fijne meneer, lieve mevrouw, wat een los kaartje in het openbaar vervoer binnenkort gaat kosten? Vier euro. Dat heeft dat schimmige wethoudersorgaan de Vervoerregio pas goedgekeurd. Vier euro.

Er zijn verschillende redenen voor deze verhoging. Een belangrijke is wat de regering de gewone mensen heeft geflikt door een paar procenten op het lage BTW tarief te leggen. Daardoor worden de eerste levensbehoeften begin volgend jaar duurder. U is bij hoog en laag verteld, dames en heren, dat wij er dit jaar eindelijk op vooruit zouden gaan met zijn allen en dat de beloning kwam voor zoveel broekriem aanhalen sinds de crisis van 2008. We weten nu dat dit de zoveelste infame leugen is waarmee Rutte met zijn bondgenoten van het moment toch de meerderheid van het publiek zoet weet te houden zodat het eigenlijk niet beter verdient, maar daar wil het vandaag niet over hebben. Ik wil evenmin aan de orde stellen het overhevelen van directe naar de indirecte belastingen, wat een vorm van stelen van de armen is om het te geven aan de rijken.

Nee, ik wil het hebben over een wel bijzonder absurde motivatie om het verhogen van de prijs van het enkeltje te rechtvaardigen door het Rotterdamse openbaar vervoerbedrijf RET. Met zo’n kaartje kun je twee uur reizen. Daardoor is het mogelijk om van Rotterdam naar den Haag te komen op dat ene kaartje. Iemand die op saldo reist, een vaste klant zeg maar, betaalt daarentegen vijf euro veertig. Die anomalie moet worden opgeheven, niet door de tarieven voor de vaste klanten te verlagen maar door ze voor de toevallige instappers nog eens stevig te verhogen.  Ooit in een grijs verleden hadden we de strippenkaart. Je betaalde per zone. De afstand was het criterium. Je kon op zo’n kaart zien hoe ver je er nog mee kunt komen. Dat is met de huidige OV-chipkaart een kwestie van raden. Daar kom je alleen maar achter als je bij het uitstappen goed kijkt naar je saldo maar daar heb je geen tijd voor want achter je is het dringen. Geweldig systeem vergeleken met die strippenkaart van vroeger. Het enige voordeel is dat de automaten vaak kapot zijn zodat je een gratis ritje kunt maken.

Maar ook daar gaat het mij niet om dames en heren. Waar het mij om gaat, is dat de oude tijden zo vreselijk terugkeren. Toen de tram in het leven geroepen werd meer dan een eeuw geleden was dat geen vervoermiddel voor Jan met de Pet. Daar waren de kaartjes veel te duur voor. Die kosten wel een dubbeltje, terwijl je pakweg in de haven een gulden of acht per week verdiende waar alles van betaald moest worden. Dat is heel erg vergelijkbaar met die vier euro van het moment. Met zo’n prijs kun je beter niet meer van openbaar vervoer spreken maar van middenklasse vervoer.  Die accijnsverhoging en wat men voor tram en metro vraagt, dat is niet meer van deze tijd. Nee, meneer, mevrouw dat is niet meer van deze tijd. Dat is van de negentiende eeuw.

 

Column 14-11-2018: Alzheimer / Fototentoonstelling Marli Geerlinks met foto’s moeder Hugo Borst

http://cinemagogue.com/wp-content/uploads/2012/06/memento_xlg.jpegHij Het zou mij verbazen, lieve mensen, als er onder U luisteraars waren die nog nooit van Hugo Borst en zijn kruistocht voor betere toestanden in de verzorgingstehuizen hebt gehoord. Iedereen weet hoe ontroerend hij schreef en sprak over zijn moeder, wier geest langzaam maar zeker verduisterd werd door de ziekte van Alzheimer. Deze tragische levensavond is niet alleen beschreven, maar zoals de lezers van het Algemeen Dagblad weten, ook in beeld gebracht en wel door de fotografe Marli Geerlinks. Haar foto´s illustreerden de stukken van Hugo Borst over zijn moeder.

Die foto´s zijn nu te zien in het Stedelijk Museum van Schiedam. Zij doen hun werk alleen, zonder de teksten van Hugo Borst en dat maakt ze des te indrukwekkender. Ik ging naar de opening en ik stond in de lift bij een oude dame, die de familie goed,G kende. Zij zou het toch niet willen, zei ze, dat zulke intieme onderdelen van het bestaan zo aan de openbaarheid werden prijs gegeven. Ik dacht er het mijne van. Ik was het niet met die dame eens. De foto´s tonen wel hoe de geest langzaam maar zeker het lichaam van Hugo Borst’s moeder Joke verlaat en duidelijk ook maar het wordt nooit lelijk of ontluisterend. Die aspecten van Alzheimer heeft Margi Geerlinks ons onthouden.

Of liever gezegd: daar heeft ze ons voor gespaard. Iedereen die wel eens wat met zorg of mantelzorg voor een demente bejaarde te maken heeft gehad, weet precies waar ik op doel.

Daarom is de tentoonstelling vaneen huiveringwekkende schoonheid. Huiveringwekkend omdat wij allemaal met Alzheimer te maken krijgen, hetzij als patiënt, hetzij als mantelzorger hetzij als slachtoffer, hetzij als alles bij elkaar. Door de verbeteringen in de gezondheidszorg wordt de kans steeds groter dat we een hoge leeftijd bereiken. Daardoor neemt ook de kans toe dat Alzheimer zijn warme vingers om ons voorhoofd klemt. Ik zou nu een heel verhaal kunnen houden over euthanasieverklaringen – dat is momenteel heel actueel – maar dat doe ik niet. Een andere keer misschien. Ik heb een tip voor iedereen die wil begrijpen wat het betekent om Alzheimer te hebben. Bekijk de film Memento. Die gaat niet over dementie maar wel over geheugenverlies. Het is een ijzingwekkende thriller. Een man is door een aanslag niet alleen de vrouw van zijn leven maar ook zijn korte geheugen kwijtgeraakt. Hij wil nu wraak nemen op de dader. De film begint aan het slot. We zien hoe de hoofdpersoon een foto uit zijn zak haalt. Daarop staat het portret van een man met als toelichting: geloof niet in zijn leugens. Schiet hem dood. Hij schiet hem dood en daarna volgt de daaraan voorafgaande scene. Langzaam maar zeker wordt duidelijk wat er aan de hand is maar omdat de film van voren naar achteren verloopt, zijn de kijkers als het ware ook hun korte geheugen kwijt. Steeds opnieuw moeten wij begrijpen in wat voor een situatie wij verkeren en welke rol de overige acteurs spelen in het stuk. Wantrouwen is gewettigd en nu wordt voelbaar hoe het leven is als je iedere keer weer opnieuw alles om je heen moet leren plaatsen omdat je zoveel vergeet. Ik begreep nu waarom mijn moeder zo wantrouwig was. Tegelijk werd het mij duidelijk dat haar interpretaties van wat er om haar heen gebeurde, niet zo gek waren voor iemand die zich niets meer kon herinneren. Ik begreep nu ook beter het advies dat een professor aan de Erasmus Universiteit me ooit had gegeven: probeer iemand met Alzheimer nooit bij de les te houden. Dat lukt toch niet en je maakt zulke mensen alleen maar ongelukkiger en verwarder. Accepteer de wereld zoals zij ze zien en maak er het beste van.

Aan die dingen moest ik denken terwijl ik naar de foto´s van Margi Geerlinks keek en de zachte glanzende ogen van Hugo Borst zijn moeder. Ga naar die tentoonstelling en bekijk Memento. Met Guy Pierce en Mary-Ann Moss, script en regie Christopher Nolan. Het is een film uit 2000.

 

Column 7-11-2018: Definitieve oplossing voor files!

Ik woon aan een brede weg, lieve mensen, waar het tot voor een jaar of wat vrij rustig was. Nu heb ik steeds vaker uitzicht op het befaamde langzaam rijdend verkeer. Hele colonnes automobielen passeren in slakkengang mijn voorkamerraam. Dat begint steeds vroeger en het eindigt steeds later.

De oorzaak daarvan zijn de files op de Rotterdamse ruit. De crisis is voorbij en de verkeersstromen groeien. Het Nederlandse wegennet heeft er steeds meer moeite mee het groeiend aantal voertuigen te verwerken. Extra rijstroken of nieuwe snelwegen helpen niet. Dan verplaats je de verstopping alleen maar. De A4 tussen Schipluiden en het Kethelplein heeft dat al afdoende bewezen. En straks – als alle overlast voorbij is en een nieuw stuk prachtig polderland opgeofferd, zal de Blankenburgtunnel een nieuw bewijs leveren. Het verkeer loopt gewoon een stukje verderop vast.

Er is maar één manier om meer ruimte te creëren op onze wegen. En dat is zorgen voor minder auto’s. Dat is minder moeilijk dan het lijkt. In Singapore hadden ze daar veertig jaar geleden een prima oplossing voor. Ik heb die zelf in werking gezien. Tegenwoordig is het daar uiteraard rekening rijden wat de klok staat. Iedereen heeft een kastje in zijn auto en hoe drukker het wordt op bijvoorbeeld Orchard Road, hoe hoger het tarief stijgt. Dat kan per vijf minuten verschillen. Maar zulke hightech hebben wij helemaal niet nodig. Met het oude systeem gaat het ook prima. Je kunt er bovendien een groot aantal mensen mee aan een betaalde baan helpen. Hoe werkt dat?

De gemeentes in onze streek bakenen allemaal op hun eigen grondgebied blauwe zones af. Dat zijn wijken of delen van wijken waar veel autoverkeer naar toe gaat. Dat is een kwestie van strepen op de weg kalken. In die gebieden lopen tal van mannen en vrouwen met een bonnenboekje en een mobiele pin. Wordt U met Uw wagen aangetroffen zonder medepassagier, dan houdt zo’n functionaris U aan en verkoopt een dagvignet om op het dashboard te leggen voor laten we zeggen dertig euro. Dat geeft U dan het recht om de rest van de dag zonder medepassagiers rond te rijden. Er moeten genoeg van die speurneuzen rondlopen. Anders is de kans dat U daadwerkelijk een vignet moet kopen, te klein. Je hebt natuurlijk weigerachtige chauffeurs en types die ronduit aggressief worden. In dat geval fotografeert de functionaris Uw nummerbord. Binnen vierentwintig uur wordt Uw auto dan opgehaald en in een metaalpers tot een vierkant pakketje schroot gemaakt dat U dan uiteraard zonder verdere kosten thuisbezorgd krijgt. Dit is een Singaporees idee en in Singapore houden ze van drastische oplossingen.

Die blauwe zones maken het duur om in je eentje met de wagen op pad te gaan. Bovendien schept het werkgelegenheid. Verkoper van zulke vignetten lijkt me een prima baan voor oudere werklozen, die nu nauwelijks kans maken op de arbeidsmarkt. Je kunt hun salaris ongetwijfeld uit de opbrengst van hun eigen dienstijver financieren. En het is een enorme stimulans voor carpoolen. Je kunt dit alles natuurlijk op ingewikkelde wijze automatiseren zodat het hele project jaren vertraging oploopt en net zo’n fiasco wordt als de Hoekse Lijn, je kunt er ook ouderwets mensenwerk van maken. Ik zeg: niet aarzelen, doen!