Column Han van der Horst – Sociale Media
Lieve mensen, er is de laatste tijd een hoop te doen over sociale media. Allerlei bekende Nederlanders verschijnen in beeld om ons uit te leggen hoe funest die zijn, vooral voor kinderen. Het besluit van de Australische regering om de toegang voor personen van zestien jaar en jonger te verbieden, wordt algemeen toegejuicht. Er is zelfs een of andere commnunicatie adviseur die van mei een social media vrije maand wil maken naar analogie van stoptober voor rokers en dry january voor drinkers. De vraag is: slaat dit ergens op?
Ik stapte eens op de trein naar Berlijn in gezelschap van zeker driehonderd middelbare scholieren. We bereidden ons op het ergste voor, maar ze trokken in de wagon onmiddellijk hun i/phones in plaats van luidruchtig met elkaar te communiceren zoals door de tegenstanders van sociale media wordt aanbevolen. Het was geweldig.
Ik weet trouwens niet hoe we de lockdowns van een jaar of vier vijf geleden psychisch waren door gekomen als we het zonder sociale media hadden moeten stellen. Hoe waren we dan in contact gebleven met de buitenwereld? Dan zouden er – ik weet het heel erg zeker – ontzettend veel mensen aan de totale eenzaamheid onderdoor zijn gegaan.
Inderdaad, het is tegenwoordig stil in de trein omdat iedereen op een schermpje tuurt. Vroeger verborgen de forenzen zich totaal achter het Algemeen Dagblad en de Telegraaf, toen nog eenorme lappen papier waar lezers geheel achter schuil gingen. Hier en daar zat tussen deze menigte een excentriekeling met de Volkskrant of de Trouw. Communicatie? Gesprekken. Mijn grootje!
In 1958 of zo verraste mijn vader ons gezin met een televisie. Het was een enorm bakbeest van een apparaat met een beeldscherm van 53 centimeter, die sindsdien elke avond om acht uur aan ging, want dan begon het programma. Tegen elven was het afgelopen. Op maandagen had je helemaal geen televisie.
Bij mij op school zaten genoeg leerlingen zonder televisie thuis. Dat was vaak niet een kwestie van geld maar omdat hun ouders er boven stonden. Ze haalden zo´n ordinair apparaat niet in huis want het leidde de aandacht af van goede lectuur en spelletjes. Het was fnuikend voor het gezinsleven als iedereen maar naar het scherm zat te staren. Komt het U al bekend voor? Op een gegeven moment werd ook de maandagse televisie ingevoerd. Het land was te klein. Het laatste stukje van de week waarop gezinsleven mogelijk was, werd nu ook uitgeleverd aan dat kijkkassie. Het contact tussen ouders en kinderen zou helemaal verloren gaan. Van opvoeden kwam niets meer terecht. De oppervlakkigheid zou het winnen van de diepgang.
Ik ga nog verder terug in de geschiedenis. In de eerste jaren na de bevrijding voerde het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen een heftige campagne tegen strips, die toen nog beeldverhalen genoemd werden. Onderwijzers kregen de opdracht ze onmiddellijk in beslag te nemen als leerlingen zulke boekjes in hun schooltas hadden. Ze waren smakeloos. Ze waren zedeloos. Op deze manier werd een hele generatie analfabeten aangekweekt. Het werkte verslaving in de hand.
Dit leidde natuurlijk tot helemaal niets. Net zoals tien jaar later de campagne tegen de gevaren van de televisie uiteindelijk niet veel meer bleek te zijn dan gekrakeel op de achtergrond.
Dat zal ook het geval zijn met deze stormloop tegen de sociale media. Het is huiver voor nieuwe mogelijkheden net als vroeger toen we nog maar pas televisie hadden. Overigens hoorde ik op de radio een docent uitleggen hoe hij les gaf over de vorming van het menselijk lichaam. Computers van tafel. Zelf tekende hij op de flipover de verschillende stadia. De leerlingen tekenden dat met pen en papier na. Onbewust volgde hij de grote hervormers van het onderwijs uit de Franse revolutie na: die maakten van tekenen een belangrijk vak want door na te tekenen leer je zorgvuldig kijken. Die docent had het bij het rechte eind al krijgt hij misschien wel op zijn falie van de inspectie omdat hij zijn leerlingen niet zelf laat ontdekken of zo. Maar deze voortreffelijke manier van lesgeven doet niets af aan de betekenis die social media hebben voor het leven van bijna alle mensen. Dat kun je ze niet verbieden. Echt niet. En dan nu Wieteke van Dort Hallo Bandoeng
hhttps://www.youtube.com/watch?v=SHsFDn4S-eQ&list=RDSHsFDn4S-eQ&start_radio=1