Column Han van der Horst – Funny Valentine (Valentijnsdag)
Tja, lieven mensen, de kans is groot dat u nu al om U heen kijkt op zoek naar een geschikte kaart en een leuk geschenkje voor Valentijn. Dat is de veertiende al. We hebben nog een dag of drie om het voor elkaar te krijgen. Ik moet ook nog wat vinden.
Elk jaar vraag ik me daarbij af wanneer we in Nederland met deze traditie zijn begonnen. Een ding is duidelijk: vroeger vierden we dit nooit. Het kwam hoogstens voor in Amerikaanse films maar tot de Nederlandse gewoontes behoorde Valentijn nooit. Nu wel. Het is duidelijk dat de commercie er achter zit. Net al bij de introductie van Moederdag, al meer dan een eeuw geleden. Het is de bedoeling van de middenstand zoveel mogelijk gelegenheden te scheppen, waarop wij onze portemonnee moeten trekken en Valentijn is daar de zoveelste van. En de gemakswinkels zal het een zorg zijn dat we dit feest op een geheel verkeerde manier vieren. We geven onze rode kaarten heel openlijk aan onze geliefde. Die ziet daar dan een bevestiging in van toewijding.
Zo hoort het niet. Een Valentijnskaart is anoniem. Het is een wanhoopsdaad. Als je er een ontvangt dan weet je dat iemand hopeloos verliefd op je is. Maar wie blijft en raadsel. Dat is een kwestie van gissen. Misschien is de verzender wel getrouwd. Of je bent het zelf. Dan moet het op straffe van grote problemen wel bij een anonieme liefdesverklaring blijven. Een echte Valentijnskaart is een noodkreet.
Waar komt het feest vandaan? Het schijnt dat men in heidense tijden geloofde dat de vogeltjes op 14 februari voor het eerst paarden. Christelijke missionarissen hadden van paus Gregorius de Grote de opdracht gekregen bestaande feesten en tradities zoveel mogelijk te laten voortbestaan, behalve als het te gek werd natuurlijk, gepaard ging met dierenoffers of rituele seks. En zo verbonden zij het vogeltjesfeest met de heilige Valentinus.
Valentinus was een vroom en gewaardeerd priester in het Rome van de derde eeuw. Hij verkeerde blijkbaar in vooraanstaande kringen want hij had contact met keizer Claudius II Gothicus. Ze discussieerden over het geloof en de keizer begreep niet hoe deze intelligente man toch verknocht bleef aan zijn bijgeloof. Claudius raakte niet onder de indruk als zijn gesprekspartner nu en dan een wonder deed, zoals het genezen van een blind meisje. Valentinus ging echter te ver toen hij voor soldaten in het Romeinse leger huwelijksplechtigheden organiseerde. Soldaten mochten namelijk gedurende hun vijfentwintigjarige diensttijd niet trouwen. Dat was om discipline te handhaven. Niet dat soldaten geen relaties onderhielden. Ze mochten er best vriendinnen of een leuk slavinnetje op na houden. Al was dat laatste wel een rib uit hun lijf want de prijzen op de slavenmarkt begonnen ongeveer met de jaarsoldij van een soldaat. Vergelijk het met de aanschaf van een elektrische auto. Aan de andere kant viel er in de oorlog natuurlijk ook wel eens menselijke buit te roven. Hoe dan ook, officieel trouwen mocht pas nadat soldaten waren afgezwaaid en bij wijze van pensioen een boerderij ontvingen met alles erop en eraan.
Valentinus vierde die huwelijken dan ook in het geheim zodat ze daardoor – om het bizar modern te zeggen – onder de radar bleven. Mooi niet. Claudius II kwam er achter en liet de heilige terecht stellen. Zo werd hij christelijk martelaar en de schutspatroon van de gelieven.
Keizer Claudius stierf in het jaar 270 aan de pest. En nu: My funny Valentine, https://www.youtube.com/watch?v=Q8VRwEVZw04&list=RDQ8VRwEVZw04&start_radio=1