Column Han van der Horst -Essenhof Dordrecht
Lieve mensen, deze keer heb ik voor U een verhaal dat tegelijkertijd krankzinnig is en diep tragisch. Zeker voor de nabestaanden. Maar toch is het net zo goed een geweldig onderwerp voor een serie op Netflix. Natuurlijk heb ik het over het schandaal dat zich ontwikkelt rond de begraafplaats Essenhof in Dordrecht.
Daar is men ooit op het idee gekomen overledenen bij te zetten in betonnen zogenaamde keldergraven. Meestal bieden die plaats aan twee overledenen. Op die manier kun je bijvoorbeeld ouder en kind of een liefdespaar naast elkaar te ruste leggen.
Alleen zijn grafrechten in Nederland meestal eindig. Na een jaar of vijftien kunnen nabestaanden bijbetalen. Anders wordt het graf geruimd. Tot zover de eeuwige rust. Maar dit tussen haakjes. Het is dan handig als er van het lichaam niet veel meer over is dan wat botten. Dit nu gebeurde op de Essenhof niet.
De beheerders van de begraafplaats ontdekten dat de stoffelijke overschotten in de grafkelders niet behoorlijk tot ontbinding over gingen. Dat kwam omdat ze hermetisch waren afgesloten. Lucht en micro-organismes konden er niet bij. Daarom besloot de leiding van het kerkhof met toestemming van de toenmalige wethouder van den Burgt een aantal graven te openen om te zien wat er met de stoffelijke resten was gebeurd. Ook deed men experimenten om het ontbindingsproces te versnellen. Toelating van lucht, begieten met een vloeistof. Ter controle werd een stoffelijk overschot in een betonnen graf ongemoeid gelaten.
Dit alles is nu aan het licht gekomen. De nabestaanden zijn begrijpelijkerwijze woedend. De gemeente heeft besloten de stoffelijke resten voorlopig in de grafkelders te laten rusten. Van ruimen kan geen sprake meer zijn.
Dat het ontbindingsproces in zulke keldergraven niet of nauwelijks op gang komt, had iedereen kunnen weten. Overal in Europa kun je in kerken grafkelders bezoeken waar overleden monniken uitgedroogd maar herkenbaar in hun stenen grafkisten liggen. Men spreekt dan van mummies en van mummificering. Onze voorouders zochten er soms een wonder achter. De overledene had zo heilig geleefd dat God het niet over zijn hart kon verkrijgen het lichaam tot ontbinding over te laten gaan.
Echte mummies zijn het natuurlijk niet. Die vind je alleen in Egypte en omgeving. Daar meende men dat het eeuwige leven alleen mogelijk was als het stoffelijk lichaam na de dood in stand gehouden werd. Daarom waren er in de loop van zeker tweeduizend jaar allerlei technieken ontwikkeld om dat voor elkaar te krijgen. Men verwijderde de ingewanden, men verving het bloed door loog, men wikkelde het lichaam strak in doeken, enzovoorts. De resultaten kunt U nu bijvoorbeeld in het Oudheidkundig Museum te Leiden bewonderen. De Egyptenaren waren ongetwijfeld heel gelukkig geweest als ze hadden geweten dat je met luchtdichte betonnen kelders ook heel aardige resultaten kunt boeken.
Ik betuig nogmaals mijn respect voor de nabestaanden maar mij komt toch een scenario voor de geest waarin mafketels aan de slag gaan met lichamen die maar niet tot ontbinding willen overgaan, dit onder leiding van een geschifte politicus. Je moet hier iets prachtigs van kunnen maken op de grens van klucht en horror. Dat kan niet anders. Je moet toch wel met zijn allen behoorlijk van het padje geraakt zijn als je besluit in het diepste geheim de ontbinding van stoffelijke overschotten te bevorderen.
Ondertussen is in de Essenhof hoe dan ook een proces van mummificatie gaande. Het kan best zijn dat de lichamen eeuwenlang bewaard bliven en als mensen herkenbaar zijn net als met die monniken uit de middeleeuwen. Dan krijgt Dordrecht er een attractie bij. Aan de andere kant, het zal maar een van je dierbaren zijn. https://www.youtube.com/watch?v=ngcSVrf7mVw&list=RDngcSVrf7mVw&start_radio=1