Column Joos Kievit – Meer bomen!

Beluister hier de column

Meer bomen. Meer bos, maar ook bomen buiten het bos. Dat hebben we nodig. Bomen zijn belangrijk met de klimaatverandering waar we nu midden in zitten. We investeren ongelooflijke hoeveelheden geld in de ondergrondse opslag van CO2. Bomen doen dat gratis. En wat is er eenvoudiger dan bomen planten?

Onze rijksoverheid vond ook dat er meer bomen moesten komen. In 2020 kwam er een nationale bossen strategie. Binnen 10 jaar moest er 37.000 hectare extra bos aangeplant zijn. Uit breiding van onze bestaande bossen met 10%. Mooi toch? Maar ja er komt niet veel van terecht. Tussendoor kwam er een kabinet Schoof en die schrapte de fondsen om dit mogelijk te maken. Er is nu ruim 3000 hectare nieuw bos aangeplant. Dat blijft dus ver achter bij de doelstelling. En de oorzaken? Gebrek aan ruimte, wegvallende financiering en concurrentie met ander ruimte vragende activiteiten. Dat kun je dus simpel samenvatten: Geen prioriteit. Het is natuurlijk gewoon een kwestie van de juiste keuzes maken. In ons land wordt meer dan de helft van het akkerland en bijna al het grasland gebruikt voor de teelt van veevoer. Minder zou beter zijn en dat geeft veel ruimte voor extra bomen.

Bomen zijn niet alleen belangrijk om de oorzaak van klimaatverandering aan te pakken. Ook voor de gevolgen kunnen ze niet gemist worden. Vooral in stedelijk gebied moeten meer bomen komen om mensen te beschermen tegen de hitte en oversterfte te beperken. Op een hete dag kan het op een betonnen trottoir al snel zo’n 50 tot 60 graden Celsius worden. Onder een boom kan het tientallen graden koeler aanvoelen. Ze geven schaduw en doordat ze water verdampen werken ze als een soort natuurlijke airco. Voor de verdamping onttrekken ze energie aan de omgeving waardoor de lucht afkoelt.

Meer bomen buiten bossen was ook een doelstelling van de bossenstrategie. Of dat wel goed gaat, weten we niet. Er is geen goeie registratie van het aantal bomen. Er wordt veel gekapt en ook weer nieuw aangeplant. Een inschatting is dat het bomenbestand nu ongeveer stabiel is in ons land.

Duidelijk is dat het rijksbeleid faalt. Meer bomen planten lukt tot nu toe niet. Gemeenten en waterschappen moeten zich er ook voor inzetten. Daar merk ik niks van. Het waterschap op de Zuid-Hollandse eilanden heeft juist een beleid om niet meer bomen te planten. Ze wil het huidige bomen bestand handhaven, maar ook niet meer dan dat. En nu meer bos niet lukt, verschuift de aandacht naar meer bomen buiten bossen. Meer houtwallen, rijen bomen en de zogenoemde groen blauwe dooradering. Het netwerk van waterlopen, dijken en wegen wordt dan gebruikt voor de aanplant van extra bomen en struiken. Op zich geen verkeerde gedachte, maar er blijft gewoon ruimte nodig. En dat vraagt om keuzes.

Dat blijft lastig. Bijvoorbeeld bomen en struiken langs waterlopen. Het waterschap is daar vaak allergisch voor. Ze willen daar juist de bomen weg hebben. Ze verplichten ook grondeigenaren om bomen te kappen. Ik kreeg zelf ook afgelopen winter een dwangbevel van het waterschap. Ik woon aan een wegsloot van het waterschap en in een brief kreeg ik de mededeling dat ik in overtreding was en dat ik alle bomen en struiken langs de sloot moest weghalen. Met een trekker moest het onderhoud gedaan kunnen worden. Het maakte mij opstandig. Er is al ruim 100 jaar een boomgaard langs die sloot en het onderhoud wordt altijd vanaf de weg gedaan. Ik heb me verzet tegen de kap en het waterschap heeft toegegeven. Mijn bomen blijven staan, maar veel eigenaren doen wat het waterschap zegt en kappen onnodig bomen en struiken.

De argumenten van het waterschap om bomen te weren langs het water zijn aan herziening toe. Er zijn zowel voor- als nadelen. De nadelen zijn doorslaggevend voor ons waterschap. Zo komt blad van de bomen in het water terecht. Verterend blad vraagt zuurstof en dat kan nadelig voor de waterkwaliteit zijn. Het onderhoud van een watergang kan wat duurder worden als bomen in de weg staan en machines er niet goed bij kunnen. Met het veranderend klimaat gaan de voordelen zwaarder wegen. Door schaduw warmt het water minder op en dat is goed voor de waterkwaliteit. De explosieve groei van algen en kroos wordt beperkt. Bomen en struiken maken de oevers sterker, ze zijn belangrijk voor insecten en vogels. En ze houden meststoffen tegen. Minder uitspoeling van stikstof is belangrijk voor de waterkwaliteit.

Meer bomen en struiken zijn nodig om ons aan te passen aan het veranderend klimaat. Daarom moeten we oude bomen koesteren en nieuwe bomen planten.