Column Han van der Horst – Zout water uit de kraan
Lieve mensen, Ik ben benieuwd: als U gaat wandelen en U loopt langs de singel, de vaart of de haven, ziet U dan daadwerkelijk dat het water een stuk lager staat. Ik merk daar zelf niets van. Toch neem ik de noodkreten van de hoogheemraadschappen wel degelijk serieus. De Maas en de Rijn voeren veel minder water aan dan gebruikelijk voor de tijd van het jaar. Dat komt door de droogte en die droogte komt weer door de klimaatverandering. Daardoor verdampt er zoveel zoet water dat de zoute zee steeds dieper het land binnendringt. Het schijnt ook dat een lage grondwaterstand allerlei rampen kan betekenen bijvoorbeeld voor de fundering van onze huizen. We krijgen het ene beriht na het andere over sluizen die gesloten blijven of maar heel eventjes open gaan en wat een noodlottige gevolgen dat heeft voor de scheepvaart.
Het is even wennen: ons land is beroemd om zijn dijken en zijn provincies lager dan de zeespiegel. En dan nu droogte. En te weinig water. Op de televisie worden we zelfs aangemaand niet langer dan vijf minuten te douchen. Ze zeggen het er nog net niet bij: maar al te lang badderen is volgens onze autoriteiten eigenlijk een beetje asociaal. En als dat allemaal waar is, wat moeten we dan denken van rijkaards met een zwembad in de tuin?
Voor een ding worden we niet gewaarschuwd. Dat is ondrinkbaar kraanwater. Toch hebben zestigers en zeventigers daar nog herinneringen aan. In januari 1963 stond het water in de rivieren ook al zo laag. Dat kwam door de strengste winter sinds mensenheugenis. Wij herinneren ons dat jaar 1963 vooral om de gruwelijke elfstedentocht, die door Reinier Paping werd gewonnen. Toen was de koudgolf al een maand of twee oud. Al in december viel strenge vorst in, die maar een paar dagen door een beetje dooi werd onderbroken. Tot maart zat Nederland in de vrieskou.
Het lage water was onderdeel van de rampspoed die ons trof. Steeds dieper drong het zeewater binnen tot het tenslotte de inlaat passeerde van het Rotterdamse drinkwaterbedrijf. Dat leverde trouwens ook aan een paar buurgemeentes.
Die inlaat bevond zich in Kralingen in de buurt van de Esch, waar nu nog een tot woningen verbouwde watertoren aan dit verleden herinnert. Het gemeentebestuur had al in de negentiende eeuw gekozen voor rivierwater in plaats van duinwater, zoals men in Amsterdam en Den Haag wel deed. Dat was iimmers goedkoper.
Een jaar of zestig geleden waren Maas en Rijn ernstig vervuild. Daarom voegde het drinkwaterbedrijf een forse hoeveelheid chloor toe om ziektekiemen te doden. De Rotterdammers waren aan de smerige smaak van hun water gewend geraakt. Ze wisten niet wat ze overkwam als ze eens in Amsterdam of Den Haag een glaasje uit de kraan dronken. En nu – in de tweede helft van januari 1963- zat er ook nog eens zout in, ongeveer een gram per liter als ik mij niet vergis. Thee of koffie zetten had geen zin met dit smerige goedje. Koken kon eigenlijk ook niet. De gemeente Rotterdam stuurde een coaster naar Hoek van Holland om duinwater te halen. Mensen op dieet die een doktersattest konden overleggen, mochten jerrycans van dat water ophalen. Bedrijven die beschikten over een eigen grondwaterbron – dat waren er nog heel wat – stelden dat aan de burgers ter beschikking. Dat deden bijvoorbeeld distilleerderijen in Schiedam. Voor hun deuren vormden zich enorme rijen.
Eind januari steeg de waterstand in de rivieren weer. De zee werd verdrongen en uit de kraan kwam het vertrouwde water met de chloorsmaak.
Een en ander heeft wel tot maatregelen geleid. De gemeente Rotterdam verplaatste de inname van het water naar de Biesbosch. Sindsdien doet het maasstedelijke drinkwater niet meer onder voor dat uit Amsterdam. Maar ik herinner me nog een zaterdagavondshow op de televisie met Dorus – Tom Manders – en meneer Cor Steyn (jongeren, zoek zelf op wie dat was). Daarin was de zaal voor de ene helft gevuld met Amsterdammers en voor de andere met Rotterdammers. De Amsterdammers hadden voor hun ongelukkige tegenvoeters een flesje lekker duinwater uit eigen stad meegebracht. Dorus zou later met zijn theater naar Rotterdam verhuizen. Uit die tijd stamt deze hit. https://www.youtube.com/watch?v=i51bUcPdRmk&list=RDi51bUcPdRmk&start_radio=1